Biblia (z gr. lp biblion - księga, lm biblia - księgi), Pismo Święte, jest zbiorem ksiąg żydowskich i chrześcijańskich, które uznawane są za natchnione przez Boga. Biblia i poszczególne jej części posiadają odmienne religijne znaczenie zarówno dla judaizmu jak i wyznań chrześcijańskich.
Na chrześcijańską Biblię składają się Stary Testament i Nowy Testament.
Kanon
Na przestrzeni dziejów kanon ksiąg wchodzących w skład Biblii zmieniał się w obrębie każdej z wielkich religii monoteistycznych. Dotyczy to w szczególności chrześcijaństwa, w którego łonie bardzo długo trwały dysputy na temat kanonu, zarówno jeśli chodzi o Stary, jak i Nowy Testament. Pierwsze zatwierdzenie kanonu nastąpiło w 397 roku na Soborze Kartagińskim, który ostatecznie odrzucił część ksiąg krążących jako listy i ewangelie, zwane obecnie apokryfami lub pseudoepigrafami.
Kanon biblijny w wersji katolickiej, został potwierdzony na Soborze Trydenckim w 1546 roku. Protestanci odrzucili z kanonu przyjętego w Kartaginie tzw. księgi deuterokanoniczne (które nazywają apokryfami). Ksiąg tych nie uznają także żydzi.
Stary Testament
Na Stary Testament składają się, w zależności od podziału ksiąg prorockich, 44 lub 47 ksiąg, z czego kanon żydowski i większość niekatolickich wyznań chrześcijańskich uznaje tylko 39 ksiąg.
Księgi te powstawały w okresie od XII do II wieku p.n.e. Część badaczy uważa jednak, że powstawały one od XIII a nawet XV wieku p.n.e. do V wieku p.n.e. Księgi prorockie, jak się sądzi, powstały w IX-VI wieku p.n.e., a księgi deuterokanoniczne powstały prawdopodobnie w II wieku p.n.e. Według opinii niektórych badaczy najstarsze są Psalmy 90 i prawdopodobnie 91, Księga Hioba i Księgi Mojżeszowe.
Treścią ksiąg Starego Testamentu jest historia i dziedzictwo narodu izraelskiego. Zostały one pierwotnie spisane w języku hebrajskim, aramejskim i greckim (koine).
Księgi Starego Testamentu dzieli się na:
* księgi historyczne
* księgi prorockie
* księgi dydaktyczne
Według innego podziału są to: Pięcioksiąg (hebr. Tora), Prorocy (hebr. Newiim) i Pisma (hebr. Ketuwim).
Dla judaizmu najważniejsza jest najstarsza część Biblii - pięcioksiąg Mojżeszowy, zwany również Torą, na który składają się księgi:
* Rodzaju
* Wyjścia
* Kapłańska
* Liczb
* Powtórzonego Prawa
Pięcioksiąg Mojżeszowy opisuje powstanie świata, losy Żydów od czasów Abrahama aż do powrotu z Egiptu do Palestyny, oraz - co dla żydów jest najważniejsze - podstawowe zasady judaizmu, od sposobu sprawowania kultu i obchodzenia świąt, po szczegółowe zasady odżywiania się i ubioru.
Dla judaizmu i islamu święte są także wszystkie pozostałe księgi Starego Testamentu, z tak zwanego kanonu hebrajskiego, obejmującego w sumie 39 ksiąg (według podziału hebrajskiego prorocy mniejsi i niektóre inne księgi stanowią całość i dlatego kanon żydowski tradycyjnie liczy 24 księgi). Są to oprócz Tory:
Księgi proroków:
* Jozuego
* Sędziów
* Samuela (2 księgi)
* Królów (2 księgi)
* Izajasza
* Jeremiasza
* Ezechiela
* Dwunastu proroków (Ozeasza, Joela, Amosa, Abdiasza, Jonasz, Micheasza, Nahuma, Habakuka, Sofoniasza, Aggeusza, Zachariasza, Malachiasza)
W księgach proroków są zawarte wszystkie kolejne proroctwa - czyli zgodnie z tradycją treści, które prorocy na zlecenie Boga przekazywali wiernym. Często znajdują się tam również opisy dziejów poszczególnych proroków.
Księgi hagiograficzne:
* Psalmów
* Przysłów
* Hioba
* Pieśń nad pieśniami
* Rut
* Lamentacji
* Kaznodziei
* Estery
* Daniela
* Ezdrasza
* Nehemiasza
* Kronik (2 księgi)
Księgi hagiograficzne dzielą się na księgi poetyckie, będące zbiorami pieśni, przysłów, kazań i poematów, które uznano za święte, oraz księgi o charakterze historyczno-legendarnym opisujące dzieje osób, które były dla żydów ważne ze względów religijnych, ale nie zostały uznane za proroków.
Nowy Testament
Dla chrześcijan, uznających świętość Starego Testamentu, największe znaczenie ma jednak Nowy Testament spisany w języku greckim, w latach 41 - 98 n.e. Treścią Nowego Testamentu jest życie i nauka głoszona przez Jezusa, a także dzieje pierwszych gmin chrześcijańskich.
Na Nowy Testament złożony z 27 ksiąg, składają się:
* Cztery Ewangelie - opisy życia Jezusa Chrystusa:
o Ewangelie Synoptyczne:
+ Ewangelia Mateusza
+ Ewangelia Marka
+ Ewangelia Łukasza
o Ewangelia Jana
* Dzieje Apostolskie - opisy życia apostołów po wniebowstąpienia Jezusa
* księgi dydaktyczne - zbiór listów pisanych przez apostołów:
o 14 listów Pawła z Tarsu
o 7 listów powszechnych
* oraz Apokalipsa, zwana też Objawieniem Jana - księga prorocza, której autorstwo przypisuje się Janowi Apostołowi.
Judaizm i islam odrzucają Nowy Testament w całości, chociaż islam uważa Jezusa Chrystusa za proroka, a Koran powtarza niektóre opisy Ewangelii.
|
